Krizler Neden İnsanları Kutuplaştırıyor?

Toplumsal krizlerin bireyleri birleştirmesi beklerken çoğu zaman daha da kutuplaşma görüyoruz. Peki bunun nedeni ne? Bu olay tek bir nedensellikle açıklanamaz. Bu olayın oluşumunda psikoloji, biyoloji, sosyoloji ve güç ilkeleri gibi kavramlar birlikte çalışıyor. Bu çalışma prensibine göre alt başlıklarda inceleyebiliriz:

• Tehdit algısı ile orantılı olarak beyin “Biz-Onlar” moduna geçer: Kriz durumlarında(salgın,ekonomik çöküş,deprem,savaş) beyinde hayatta kalma tehditi yaratır. Zihnin ilkel savunma içgüdüsü devreye girer. İnsan hızlı karar vermeye çalışır. Siyah siyah,beyaz beyaz olarak kalır. Gri olanlar ortadan kalkar. Sonuç olarak “kim bizden,kim bizden değil?” ayrımı daha da sertleşir.
• Belirsizlik insanı düşman aramaya iter: Krizlerin beraberinde getirdiği kontrol kaybı, gelecek endişesi, nedenselleştirme sorusu belirsizliğe yol açar. İnsan beyni belirsizliği sevmez. Bu nedenle ‘soyut’ nedenler yerine somut “suçlu” ister. “Onlar yüzünden” algısı güçlenir. Bu algı kutuplaşmayı besler.
• Kimlik katılaşır: Normalde esnek olan dini, siyasi, ideolojik kimlikler, kriz anında kişiye aidiyet hissi verir. Kalkan gibi kullanılır. Korkuyu bastırır. Bunun karşılığında karşı taraf artık sadece basit bir yanlış düşünen değil tehdittir.
• Kaynak kıtlığı rekabeti arttırır: Kriz=azalan kaynaklar(iş, para, güvenlik, yardım,…) olarak algılandığından “herkes için yeteri kadar yok” düşüncesi ortaya çıkar. Dayanışma yerine herkes elindekini korumaya çalışır. Grup içi(aile, sülale, ortak düşünce yapısındaki arkadaş grupları) dayanışma artarken grup dışı düşmanlık artar.
• Güç odakları zıt düşüncelerle beslenir: Korkmuş kitleler daha kolay yönetilir,”bizi koruyacak lider” anlayışı artar. Kutuplaşma, iktidarı sağlamlaştırır. Bu yüzden kriz dönemlerinde iktidar uzlaştırıcı dil yerine düşünce baskınlığı ile orantılı olarak ayrıştırıcı söylemi tercih eder.
• Sosyal medya yankı etkisi yapar: Kriz anında duygusal içerikler daha hızlı yayılır, öfke ve korku algoritma tarafından tutulur. İnsanlar sadece kendi görüşleri ile ilgili içerik görmeye başlar. Bu da ateşi harlar, kutbu güçlendirir.”Ben haklıyım, karşı taraf kötü” düşüncesini hakim kılar.
• Kısaca krizler insanları kötü yaptığı için değil içimizdeki korkuyu yönetemediğimiz için kutuplaştırır.