Tevatür Ne Demek?

Dilimize Arapçadan geçmiş olan tevatür kelimesinin TDK’daki karşılığı bir haberin ağızdan ağıza yayılması ve yaygın söylentidir. Tevatürün kelime anlamını biraz daha derinden incelediğimizde “yalanda ittifak etmesi mümkün olmayan güruhtan gelen doğru haber”dir. İslam metinlerindeki karşılığı ise “Haber-i Sadık”tır.

Kuran’ı Kerim’in sahife halinden kitap haline gelmesi sürecinin, Ashab-ı Kerim’in tevatür yoluyla bildiklerini ya da yalanda ittifak etmesi mümkün olmayan insanların yazdıkları ya da duyduklarının örtüşmesi suretiyle bir araya geldiği söylenir.

Tevatür, yaygın söylentidir ve günümüzde herhangi bir geçerliliği yoktur. Zira bilim ve ilimin değersizleştiği günümüz şartlarında “tevatürün” hayli geçersiz olduğunu söyleyebiliriz.

Haberin doğruluğu konusunda eskiden tevatürün geçerli bir yöntem iken şimdiki zamanda geçersiz olmasının temel sebebi, bilgiye erişimin bu denli kolay olması yatmaktadır.

Mütevatir ise tevatür eden, bir bilginin başka bir kuşağa, başka insanlara ulaşmasını sağlayandır. Bir nevi “Ravi” ile aynıdır. Zira “Ravi” rivayet eden, ulaştıran anlamlarına gelmektedir.


“Her işittiğini aktarmak kişiye yalan olarak yeter.” hadisi ile ilgili bütün kaynaklarda yer alan ve tevatür derecesine ulaşan, “Her kim kasten benim üzerimden bir yalan uydurursa cehennemdeki yerini hazırlasın.” gibi uyarıcı mahiyetteki rivayetler, nebevî mirası korumaya çalışan muhaddisleri ve hadisleri nakleden râvileri hadis rivayeti konusunda olabildiğince ihtiyatlı davranmaya sevk etmiştir.”

Hadislerle İslam (7 Cilt Takım), Kolektif