Ahmed-i Bîcân Kimdir? Kısaca Hayatı
Türk tasavvuf edebiyatı 13. yüzyıldan itibaren Anadolu’da güçlü bir gelişme göstermiştir. Bu dönemde, İslami düşünceleri halka sade bir dille anlatan mutasavvıflar yetişmiştir. 15. yüzyılın önemli isimlerinden Ahmed Bîcân, eserlerinde dinî ve ahlaki öğretileri sade bir Türkçe ile sunarak geniş kitlelere ulaşmıştır. Onun amacı, karmaşık tasavvufi bilgileri halkın anlayabileceği bir dille açıklamaktır. Bu yönüyle hem dinî hem de dil açısından önemli bir şahsiyet olarak öne çıkmaktadır. Ahmed Bîcân’ın asıl adı Ahmed bin İbrahim’dir. Doğum yeri Gelibolu’dur. Ağabeyi ünlü mutasavvıf Yazıcıoğlu Mehmed’dir. Babası İbrahim Bîcân, Hacı Bayram-ı Velî’nin halifelerindendir. Bu nedenle Ahmed Bîcân küçük yaşlardan itibaren tasavvuf çevresi içerisinde yetişmiş ve oranın havasını solumuş bir şairdir. Mütevazı bir yaşam süren Ahmed Bîcân, zamanının çoğunu ilme adamış ve dinî bir ortamda yaşama gayretiyle hayatına devam etmiştir. İnsanlara yararlı eserler sunmak için çok çaba harcamıştır. Kaynaklarda ölüm tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, tahmini olarak 15. yüzyılın ikinci yarısında vefat ettiği düşünülmektedir. Hacı Bayram-ı Velî’ye gönülden bağlılığı ile bilinen şair, Bayramiyye tarikatinin Hanefî mezhebine bağlıdır. Amasyalı Melek Paşa tarafından kurulan medrese, yirmili bir medrese grubuna mensuptur. Bu medresede fıkıh, fıkıh usulü, hilaf ve cedel ilmi okumuştur. Müslümanlara dört mezhebin farklarını anlatmayı amaçlamak için bu medreseyi kurmuşlar ve birçok ilmî faaliyet geliştirmişlerdir. Ahmed Bîcân, Hacı Bayram-ı Velî’ye mensup olan Bayramiyye tarikatı silsilesine katkı sağlamış ve devamı açısından mühim bir şahsiyettir. Bayramiyye tarikatı silsilesi açısından önemli bir yere sahip olan şair, bu tarikatın ilerlemesi için çok önemli yollar almıştır. Aynı zamanda Hacı Bayram’a olan bağlılığı ve hürmeti çok fazladır. Envârü’l-Âşıkîn adlı eserinde: “İmdi sırrıma şöyle zâhir oldı ki sultânü’l-meşâyih ve berzahu’l-berâzih, kutbu’l-muhakkikîn ve ekmelü’l-mukarrabîn, mürşidü’l-enâm el-Hâcı Bayrâm kaddesallâhü sirrahü’l-azîz beni sâhib-i sırr kıldı.” cümleleri ile Hacı Bayram-ı Velî’yi över. Ahmed Bîcân Efendi’nin Şanlıurfa’da kendi adına vakfettirdiği bir camii bulunmaktadır. Daha öncesinde camii yıkıldığı için Ahmed Bîcân Efendi’nin yeniden yaptırdığı kayıtlarda yer almaktadır. Ayrıca Ahmed Bîcân, caminin vakfiyesini iki oğlu Ömer ve Osman’a devretmiştir.
