“Milli Şefin Treni Niçin Beyaz?” Ne Demek?

İsmet Özel siyasi görüşlerini bir kenara bıkarsak yaşayan en değerli şairlerimizden biri olduğu söyleyebiliriz. Yazmış olduğu şiirlerle yıllarca pek çok okura ulaşan İsmet Özel, kapalı anlamlarıyla da okuyucuların zihinlerinde soru işareti bırakmıştır. İsmet Özel’in kaleme aldığı “Celladıma Gülümserken” adlı şiirinde geçen: “Milli Şefin treni niçin beyaz? Ruslar Neden yürüyorlar Berlin’e? Ne saçma! Ne budalaca! Dört İncil’den Yuhanna’yı tercih edişim niye?” mısraları şiirin kendi içinde muallak alanlar olduğu gibi okuyucuda da soru işaretlerine neden olmakta. Bugün yazımızda bu muallak alanları aydınlatmaya çalışacağız. Şairin şiirde ne anlatmak istediği üzerinde durarak şiirin bu bölümünü anlamaya çalışacağız.

Milli Şef tek partili dönemde İsmet İnönü’ne ait bir unvandır. Beyaz tren ise Atatürk döneminde kullanılan Cumhurbaşkanlığı treninin, İnönü zamanında da kullanılan ve “Beyaz Tren” diye anılan versiyonudur. Vagonlarının üst kısmı beyaza boyandığı için bu ad verilmiştir. Buraya kadar her şey olağan, peki şair neden Milli Şefin treninin beyaz olduğunu sorguluyor? Burada beyazlığa bir atıf var. Trenlerin karalığı ile meşhur olduğu dönemi değerlendirdiğimizde beyaz, bir zıtlığın da tezahürü. Genelin kara trene binip milli şefin beyaz trene binmesi dönemin yönetimin ve halk tabanı arasındaki ayrımı da yeniden düşündürüyor ve ironik bir soru olarak ortaya çıkıyor. Başka yazarlar da halkın sefalet içinde olup Paşa’nın beyaz trenle gezmesini eleştirmiş, devletin ihtişamlı, mesafeli yüzü, lüks-yoksulluk sorgusu üzerinden doğan bu soruların genel birleşimi ortaya çıkmıştır: Milli Şefin treni niçin beyaz? İsmet Özel , şiirin önce ve sonrasında genel olarak gençlik yıllarını anlatıyor ve oradaki anılar üzerinden bir sorgulama yaşıyor. Şair burada kendi çocukluk/gençlik dönemine kazınmış bir devlet sembolünü çağırıyor. Neden beyaz sorusu ise belki şöyle sorulsa daha anlaşılır hal alabilir: Devlet neden kendini ayrı bir sınıf gibi konumlandırır? ya da Beyazlık neden bir “saflık, üstünlük, erişilmezlik” iması taşır? Şair bizce tam olarak bu sorgulamları yapıyor. Kafasında dönen soruları, karmaşıklığı, gençlik yıllarındaki kafadında oluşan kaosu resmediyor…

Elbette şiir biraz da okuyucunun anladığı kadardır. Burada İsmet Özel’in tam olarak ne anlatmak istediği ya da ne niyetle yazdığını kendisinden duymadıkça hiçbir zaman tam olarak anlamayacağız. Bundan mütevellit biz sadece şairin bize yazdıklarından ve araştırmalarımızdan elde ettiğimiz bilgileri anlayabiliyor ve sizlere aktarıyoruz. Zaten şiir, bir noktadan sonra, onu yazana değil okuyana ait oluyor…
Beyaz tren hakkında daha fazla bilgi için bakınız.