Matem Devresi (630-682) Nedir?

Türklerin tarihleri boyunca esir düştüğü ve başka bir devletin boyunduruğu altında yaşamaya mahkum olduğu devirler oldukça kısıtlı devirlerdir. Örneğin Göktürk Devleti Döneminde meydana gelen “Matem Devresi” bunlardan, devirlerden biridir.

Göktürkler’in bağımsızlığını kaybettikleri dönem olarak tarihe geçen “matem devresi” 630-682 yılları arasında Türklerin başka bir devletin boyunduruğu altında yaşamaya mahkum edildiği bir periyodu kapsamaktadır.

Matem Devresi, Köktürklerin ya da başka bir ifadeyle Göktürkler’in bağımsızlıklarını kaybettikleri döneme verilen isimdir. Yaklaşık elli yıl süren bu zaman dilimine devletin bağımsız olmamasından dolayı “matem devresi” ismi verilmiştir.

Matem Devresi, Türklerin bağımsızlığını kaybederek Çin esaretine girmesidir. Orhun Kitabelerinde Türklerin bağımsızlıklarını kaybetmeleri üç nedene bağlanmıştır. Söz konusu bu nedenler şöyledir;

1-) Çin Entrikaları
2-) Kağanların İdari Tecrübesilik ve Basiretsizlikleri
3-) Halkın İtaatsizliği

Türkler Matem Devresinde Çin’e karşı pek çok kez ayaklanıp isyan etse de isyanlar başarılı olamamış ve Türkler, bir müddet (50 yıl) esaret altında yaşamaya mahkum olmuştur.

Bu ayaklanmalar arasında en çok ses getiren isyan ise Kürşat ve adamlarının (40 kişi olduğu rivayet edilir) Çin Sarayını basmaları olmuştur. Kürşat ve adamları, her ne kadar bu isyanda başarılı olamamış ve isyan sonucunda ölmüşlerse de halkta bağımsızlık fitilini ateşlemeyi başarmışlar ve Türkler 50 yılın sonunda tekrar bağımsızlıklarını kazanmışlardır.

Matem Devresi, Çin entrikaları, kağanların basiretsizliği ve halkın devlete olan itaatsizliği sonucu Türklerin 50 yıl Çin idaresi altında yaşamaya mahkum edildiği bir dönemdir.

50 yıl süren esaret döneminden sonra Aşina soyundan olan Kutluk önderliğinde bağımsızlık savaşı yürüten Türkler II. Köktürk yani bilinen ismiyle Kutluklar devletini kurmuşlardır. Kutluk Kağan devleti kurduktan sonra Çin’e 46 sefer düzenlemiştir.