Pey Akçesi ve Güvence Parası
Pey akçesi ülkemizde bir sözleşmenin yapılması müteakip taraflardan birinin diğerine kaparo adı altında bir miktar para ödemesinde bulunması yaygın bir uygulamadır.
a) Yapılan ödeme, asıl borca mahsup edilmek üzere yapılmış bir kismi ifa niteliğinde olabilir.
b) Yapılan ödeme, taraflar arasında sözleşmenin akdedildiğinin bir kanıtı olabilir.
c) Yapılan ödeme, bunu yapan kişi sözleşmeden caydığı takdirde, diğer taraf lehine verilmiş bir pişmanlik akçesi (ya da cayma tazminati) niteliğini taşir.
Pey akçesi ile güvence parasını (depozito) birbirinden ayırdetmek gerekir. Güvence parası, borçlunun borca aykırı davranışı halinde alacaklının, uğradığı zararına karşılık alıkoymak üzere verilen bir miktar paradır. Elektrik, su, doğalgaz gibi hizmetleri sunan kurumların tüketici ile yaptığı abonman sözleşmelerinde aldıkları güvence parası ile, bir kira sözleşmesinde kiralayanın, kiracının kira bedeli ya da kiralanana zarar vermesi nedeniyle doğabilecek alacağına karşılık aldığı güvence parası buna örnek gösterilebilir.
Pey akçesi, sözleşmenin kurulduğunun kant olmak üzere verildiği halde, güvence parası borçlunun borca aykırı davranışı halinde alacaklının doğabilecek alacak ve zararlarına karşılık verilir. Bu niteliğiyle güvence parası borca aykırı davranışın bir tür teminati olmaktadir. Pey akçesi aksine sözleşme ya da adet mevcut değilse, asıl borca mahsup edilmemekte, verene iade edilmektedir. Güvence parası ise hiçbir zaman asıl borca mahsup edilmek üzere değil, borçlu borca aykırı davrandığında, alacaklının doğması muhtemel zararına karşı güvence olmak üzere verilmektedir.
