Irritability Ne Demek?
Irritability kelime mânâsı olarak sinirlilik anlamına gelse de tıpta kullanılan bir kavram olduğu için Türkçe hâli anlamını tam olarak karşılamamaktadır. Bu yüzdendir ki irritability terimi tıp kaynaklarında İngilizce olarak kullanılmaktadır.
Sinirlilik Türkçeye tek kelimeyle çevirmek için yakın bir anlamı veriyor gibi. Fakat bu psikolojik bir terim. Kişi irritability durumunda çevresine karşı aşırı duyarlıdır. Hassaslığı dokunsanız ağlayacak seviyededir ve bu anlık oluşan durumlarla karakterize değildir. Kişi yaşadığı bir problem nedeniyle bunu bir dönem boyunca (Bir hafta veya bir yıl bile sürebilir.) yaşarlar.
Bu durumun yaşanmasına sebep olacak onlarca faktör sayabiliriz. Yoğun stres durumu irritability yaşatabilir fakat en önemlisi güvensizlik duygusu ve kaygılar bunu en çok tetikleyen faktörlerdendir.
Kişi bu irritability kavramını yaşıyor denilebilmesi için gerekli bir yoğunluk yoktur. Normalin üstündeki çok hafif durumlar için bile tabir konulabilir. Irritability bir hastalık olmadığı gibi, klinik psikiyatrları için tedavi sürecinde tanıyı netleştirebilmek için çok önemli bir ipucu sayılacaktır.
Kişi daha önceden korkmadığı şeylerden bile ürkmeye başlayabilir. Örneğin köpeklerden korkmayan hatta çok seven bir kişi, irritability hissi sonucu oluşan duygularla bir köpek görünce karşı kaldırıma geçebilir. Sokağa çıktığı zaman sanki insanlar ona zarar verecekmiş gibi veya birisi karşı çıktığında kesinlikle kendini savunamayacakmış gibi hisseder. Bu durum ufak bir açıdan şizofreniye benzese de esasında hiçbir alakası yoktur ve kesinlikle karıştırmamalıdır.
Bu konuda araştırma yapan birisi elde edebileceği gerekli ve detaylı literatürü Amerikan Ulusal Tıp Kütüphanesi veritabanı üzerinden sorgulatabilir. Elimizde Türkçe kaynaklar bulunmakla beraber, mâlesef detaylı bir araştırma için kısıtlı kalmaktadır.
