Sosyal Medya Kitapları ve Kitap Gösterişçiliği

Son yıllarda Türkiye’de kitap okuma oranının arttığına, kitap satın alma yüzdesinin çoğaldığına dair haberler, bildiriler ortalıkta kol geziyor. Buna çok inanmadığımı söylemem gerek. Kitap satış yüzdeleri çoğalıyor fakat kitapların okunduğu anlamı çıkmaz ki buradan. İnsanlar kitapları Snapchat’te, Instagram’da ya da Twitter‘da paylaşmak için alıyor. Bir hevesle ilk beş on sayfayı okuyor ve yüzünü kapatıveriyorlar.

Okumak için değil gösteriş için kitap almak oluyor bu. Örneğin bir kitabevine giriliyor ve ‘bestseller‘ köşesinden muhteşem bir kapak dizaynına sahip kitap seçiliyor, parası ödeniyor, eve geliniyor ve ilk iş kitabın sosyal medyada teşhiri oluyor. İnsanların kütüphanesi sırf bu merak ve hastalık yüzünden harika kapaklı onlarca kitapla dolup taşıyor. Ehveni şerdir bu. Yani yapılan bu gösteriş, sadece kitapla sınırlı kalsın. Kitabın gösterişi, diğer gösterişlerden hiç olmazsa biraz daha masumdur.

Herkes aynısını yapıyor demek genelleme yapmak olur ve hata yapmış oluruz. Örneğin Instagram üzerinden bunun müthiş primini yapan insanlar var. Baş rolde kitap, yanında kahve veya çay, pencere kenarı ya da başka bir kitap yanından harika bir tepeden boz, birkaç filtre ve binlerce beğeni. Postu gören herkes ister istemez iştaha geliyor. Yapılan paylaşımlarda kitap eleştirisi veya yorumu yok ki. Olsa olsa boş bir kapak fotoğrafı. Heves edip gönderideki kitabı alan insanlar, içeriği karşısında hayal kırıklığına uğruyor haliyle.

Kitabın teşhiri yapılacaksa şöyle yapılmalı. Evet, güzel kapaklı fotoğraflar, gönderiler paylaşılmalı ama önce okuyup sonra yorumunu yaparak veya eleştirerek filtrelemeli. Örneğin beğenmediğiniz kitapları da paylaşın, eleştirin. Böyle yaparak sadece reklam yapmış oluruz.

Kitapların salt kapak güzelliğiyle alınması ise zaten başlı başına büyük bir saçmalık. Bir yerde görmüştüm. Kütüphanedeki tüm kitapların üstünü kapatıyorlar ve üzerine sadece kitabı özetleyen birkaç cümle yazıyorlar: Böylece insanların sadece kapağına aldanıp kitabı satın alması engelleniyor. Bana göre bir kitapta önce yazarın ismi çok önemli. Kim yazmış? Daha sonra eğer vaktiniz varsa kitaptan beş altı sayfa okumalısınız almadan önce. Ya da alacağınız kitap roman veya hikaye değilse konu başlıklarına bakın. Yazarın anlatma biçimini kavrayın, kullandığı kelimelere göz atın. Kitaplar amiyane tabirle karpuz değil ki tıklatınca anlaşılsın. O yüzden evvela ön mülakat uygulayın kitaplara.

Bana sorarsanız kitapta seçicilik önemli, bir kere isim çok önemli. Hatta benim için yayın evi dahi önemlidir. Örneğin Yapı Kredi Yayınları (YKY) bir idoldür. Gerek kalitesi bakımından gerekse yayınlamış olduğu kitaplardan da bu net bir şekilde anlaşılabilir. Tabi eski basım kitapların verdiği tat başka oluyor. Kastım popüler okumacılık ve popüler kitaplar.